Toplumda “iyi insan” olmak çoğu zaman fedakârlıkla eş tutulur. Hayır diyememek, herkesin yükünü taşımak, kendi ihtiyaçlarını ertelemek neredeyse erdem gibi öğretilir. Oysa psikoloji bize şunu açıkça söyler: Sınırları olmayan bir benlik, zamanla tükenir.
Sınır çizmek; başkalarını dışlamak, soğuk olmak ya da sevgisiz davranmak değildir. Aksine, kişinin kendisini tanıması ve korumasıdır. Psikolojik sınırlar, “Ben buradayım ve buraya kadar” diyebilme becerisidir. Bu beceri gelişmediğinde birey, başkalarının duygularını düzenlemekten kendi duygularını fark edemez hâle gelir.
Birçok danışanım sınır çizmenin suçluluk duygusu yarattığını söyler. Bunun temelinde genellikle çocuklukta öğrenilen kalıplar vardır:
“Uyumlu ol”, “Karşı çıkma”, “Önce başkalarını düşün”.
Bu mesajlarla büyüyen bireyler için sınır çizmek, bilinçdışı düzeyde terk edilme ya da sevilmeme tehdidi gibi algılanır.
Oysa sağlıklı sınırlar, ilişkileri zayıflatmaz; tam tersine netleştirir. Kimin nerede durduğunu bildiği bir ilişkide öfke birikmez, pasif agresyon azalır ve gerçek yakınlık mümkün olur. Sınırların olmadığı yerde sevgi değil, çoğu zaman yükümlülük vardır.
Psikolojik açıdan sınır çizmek üç temel alanı kapsar:
*Duygusal sınırlar: Başkasının duygusunu üstlenmemek
*Davranışsal sınırlar: Size iyi gelmeyen davranışlara dur demek
*Zamansal sınırlar: Kendi zamanınızı ve enerjinizi korumak
Buradaki kilit nokta şudur: Sınır çizmek karşımızdakini değiştirme çabası değil, kendi davranışımızın sorumluluğunu almaktır. “Beni böyle hissettirme” demek yerine, “Bu olduğunda ben geri çekilmeyi seçiyorum” diyebilmektir.
Unutulmamalıdır ki sınır çizmek bir defalık bir eylem değil, bir süreçtir. İlk başta zorlayıcı, hatta yalnız hissettirebilir. Ancak uzun vadede bireye psikolojik sağlamlık, özsaygı ve daha dengeli ilişkiler kazandırır.
Sonuç olarak; sınır çizmek bencillik değil, ruh sağlığının temel yapı taşlarından biridir. Kendine alan açabilen birey, başkalarına da daha sağlıklı bir şekilde yer açabilir.
Kendinizi keşfetme yolculuğunuzda yalnız değilsiniz. Klinik Psikolog Onur Elkin eşliğinde online terapi veya Arnavutköy Tıp Merkezi‘nde yüz yüze seans planlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yazar: Klinik Psikolog Onur ELKİN
Kaynakça
Cloud, H., & Townsend, J. (1992). Boundaries: When to Say Yes, How to Say No to Take Control of Your Life. Zondervan.
Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Routledge.
Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person. Houghton Mifflin.
Linehan, M. M. (2015). DBT Skills Training Manual. Guilford Press.
